O Besulu: skąd wzięła się pracownia edukacji finansowej dla dzieci

Besulu to zespół dziewięciu osób z Warszawy, który od 2014 roku uczy uczniów szkół podstawowych, jak działają pieniądze. Zaczynaliśmy od jednej sali i kilkunastu dzieci. Dziś to także zajęcia dla szkół, świetlic i rodziców, którzy chcą rozmawiać z dzieckiem o finansach spokojnie i bez straszenia.

Jak to się zaczęło

Pomysł nie narodził się w biurze, tylko przy kuchennym stole. W 2014 roku jedna z naszych założycielek, z wykształcenia nauczycielka matematyki, usłyszała od ośmioletniego siostrzeńca pytanie: „Skąd bank ma pieniądze, skoro ja mu oddaję swoje?". Odpowiedź, którą potrafiła wtedy dać, zajęła minutę i niczego nie wyjaśniła. Zrozumiała, że dorośli często sami nie umieją opowiedzieć o pieniądzach w sposób, który ma sens dla dziecka.

Przez kolejne miesiące razem z kilkorgiem znajomych nauczycieli i pedagogów zaczęliśmy układać proste zajęcia. Pierwsze odbywały się w wynajętej sali w Wilanowie, a uczestnikami były dzieci z sąsiedztwa. Liczyliśmy monety, prowadziliśmy sklepik z kartonowymi towarami i rysowaliśmy na tablicy, dokąd trafia kieszonkowe. Rodzice zaczęli przyprowadzać kolejne dzieci, a potem pytać, czy nie moglibyśmy przyjść do szkoły.

Czym się zajmujemy, a czym nie

Uczymy dzieci w wieku szkolnym podstaw: czym jest pieniądz, skąd się bierze dochód, dlaczego warto odkładać, czym różni się potrzeba od zachcianki i co to znaczy, że coś jest „za drogie". Nie uczymy inwestowania, nie polecamy żadnych produktów finansowych i nie współpracujemy z bankami ani firmami, które cokolwiek sprzedają. Zajęcia mają tłumaczyć, a nie namawiać.

To rozróżnienie jest dla nas ważne. Dziecko w szkole podstawowej nie potrzebuje wiedzieć, która lokata jest korzystniejsza. Potrzebuje zrozumieć, że pieniądze są wynikiem pracy, że ich ilość jest ograniczona i że o ich użyciu można decydować świadomie. Reszta przychodzi później i bez trudu, jeśli fundament jest dobry.

Misja i wizja

Misja

Chcemy, żeby uczeń, który skończy szkołę podstawową, potrafił bez lęku porozmawiać o pieniądzach: wiedział, ile kosztuje to, co lubi, umiał zaplanować drobny wydatek i nie wstydził się powiedzieć „nie stać mnie na to teraz". Brzmi skromnie, ale w praktyce wymaga wielu spotkań i cierpliwości.

Wizja

Wyobrażamy sobie szkoły, w których rozmowa o finansach jest tak samo zwyczajna jak lekcja przyrody. Nie jako osobny, trudny przedmiot, lecz jako naturalny dodatek do matematyki, godziny wychowawczej czy zajęć świetlicowych. Dopóki tak nie jest, robimy swoje po jednej klasie, jednej grupie i jednej rodzinie.

Wartości, którymi się kierujemy

• Prostota. Jeżeli czegoś nie potrafimy wyjaśnić dziesięciolatkowi, to znaczy, że sami tego jeszcze nie rozumiemy. Zanim zajęcia trafią do programu, prowadzący testuje je na wewnętrznej próbie z dziećmi pracowników.
• Uczciwość. Mówimy dzieciom prawdę o tym, że pieniądze bywają źródłem stresu, i że dorośli też czasem się mylą. Nie udajemy, że oszczędzanie jest zawsze łatwe.
• Szacunek do rodziny. Nie oceniamy domowych podejść do pieniędzy. Każda rodzina ma inne możliwości i inne zasady, a my nie podważamy tego, co dziecko słyszy w domu.
• Neutralność. Nie reklamujemy żadnych usług ani instytucji. Materiały są nasze, bez logotypów i bez ukrytych zachęt.
• Spokój. Zajęcia nie mają rywalizacji o punkty ani rankingu. Dziecko może mylić się głośno i nikt się z tego nie śmieje.

Doświadczenie w liczbach, bez ozdobników

Skoro piszemy o uczciwości, podajemy fakty tak, jak je liczymy sami:

Nie podajemy odsetka zadowolonych uczestników ani żadnych „współczynników skuteczności", bo nie mamy jak ich rzetelnie zmierzyć. To, co możemy powiedzieć uczciwie, to że 332 osoby postanowiły przyjść do nas drugi raz. Dla nas to wystarczająca informacja zwrotna.

Kim są osoby, które prowadzą zajęcia

W zespole jest dziewięć osób. Większość to nauczyciele i pedagodzy z doświadczeniem w pracy z dziećmi w wieku 7–12 lat, kilkoro ma wykształcenie ekonomiczne lub matematyczne. Każdy prowadzący przechodzi u nas wewnętrzne szkolenie z komunikacji z dziećmi, bo znajomość tematu to połowa pracy. Druga połowa to umiejętność zauważenia, że ktoś w grupie przestał nadążać albo że jedno z dzieci ma w domu trudną sytuację i temat go krępuje.

Dlatego ćwiczenia układamy tak, żeby nikt nie musiał mówić o własnym domu. Pracujemy na wymyślonych bohaterach, na przykład Kasi, która zbiera na rower, albo Antku, który dostał pieniądze od babci i nie wie, co z nimi zrobić. Dziecko może się z nimi utożsamić, jeśli chce, lub zostać obserwatorem.

Jak pracujemy w praktyce

Typowe zajęcia trwają od 45 do 60 minut i mają trzy części: krótką rozmowę na początek, część praktyczną z zadaniem do wykonania i podsumowanie, w którym dzieci same mówią, czego się dowiedziały. Prowadzący nie ocenia odpowiedzi jako dobrych ani złych, tylko dopytuje, skąd takie zdanie.

Pracujemy w ośmiu dzielnicach i okolicach Warszawy. Zajęcia pojedyncze dla dziecka kosztują od 20 zł, a szczegółowy cennik wszystkich sześciu rodzajów zajęć znajdziesz na stronie usług. Na zapytania odpowiadamy zwykle w ciągu dwóch godzin w dni robocze.

Najczęstsze pytania o nas